Divina commedia by Gianni
|
 |

|
Gianfranco Mortoni INFERNO - Canti IV - V - VI
Scritto da Gianni il 25/07/2007 11:40:17
Se a Rivalta sul Mincio (MN), spinto dal suo peregrinare, approdasse Ulisse, dovrebbe vedersela col “pezzo da 90” locale dott. Fabio Severi e, ancora incerottato per le legnate prese in quel di Bagnolo da Mortoni, facile prevedere che di legnate ne prenderebbe ancora. Mortoni e Severi - ma non sono i soli - non riescono infatti a capire come si possa tradurre nel pensare, nel sentire e nel parlare della gente comune “l’ardore/ch’i’ebbi a divenir del mondo esperto,/e delli vizi umani e del valore” che il personaggio dantesco grida alla platea dell’alta cultura. A chi vi riesce – chiamo in causa soprattutto gli uomini di scuola - in omaggio una copia della mia Divina Cumedia, e il dott. Severi, che è pediatra, penso non abbia difficoltà a visitare gratis un bambino.
Gianfranco Mortoni
Nella perenne ricerca della Bellezza ho trovato l’ansia d’infinito, attraverso l’umana apparenza e la divina sostanza, che si celano nella fisiognomica, sotto forma di ipocrisia o di virtù. Gianni Latronico
<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<
Canto IV
Quél ch’a pensi dal Limbo l’ho ºà dit
e ‘t vöi mia stüfar cun st’argument,
ma, dop ‘vér let quél che ti t’è scrit,
vurìa, mi, Dante, - ‘l digh föra di dent -
cunòsar ben la gent ch’i ha mandà chì:
quei m’interesa ch’i è senpar numinà,
ch’i è in si lìbar - e l’è giüst par mi -,
e che a scöla em tant anca stüdià.
Omero prima ‘d tüt vuria incuntrar,
- cme lü, at disi ti, a gh’è nisün -
am piasarìa cun lü ‘n po’ ciaciarar,
ma mia par tacagh an gran butun,
sun mia ün ‘d quei, mia végh paüra,
e mia credar, parchè l’è ‘n gran scritur,
ch’a voia cun lü parlar ‘d leteratüra,
t’at sarési sbaglià, caru letur,
o ch’a gh’a dmanda cum a scrìvr as fa
- da lilü agh sarìa d’inparar tant -
ma mi gh’a dmandaria sul cum a sta,
se par via ‘d l’AIDS al tös al guant,
s’l’è cuntent, s’l’è san o s’l’è malà,
s’al gh’ha vü an qual fiöl da la muiér,
s’a gh’interesa esar csì tant numinà,
e cus l’è quél ch’agh fa püsè piaser.
19
La stesa roba faria anca cun chi àtar
- la fama mi l’am fa nè cald nè fred -
e mi da tüti lur a vuria séntar
se déntar a gh’è l’om in quél ch’i ha scrit.
E cun Ovidio starìa pran vulentera,
l’amur lü l’ha tratà: che cunpetensa!,
e a lèsar quél ch’a scriv l’è propia vera:
l’om a dla dona al pöl mia far sensa.
E po, caru ‘l me Dante, a m’è piasì
quand at disi che, anca dopu mort,
at sè cume quél ‘d prima - ‘t l’è dit ti -
e la mort a nisün lé la fa tort:
s’at sé inbanbì at resti chì inbanbì,
s’at fè quél ‘d bel al resta senpar bel,
e gh’ho senpr, at dirò, ‘nca mi cardì;
gh’è sul la diferensa ch’at sè in ciel.
E quand a vagh a scöla, ai me sculèr
agh dirò: “Ma saìf cu’ a m’è sücès!
ho parlà - e ‘nca lur i gh’eva piaser -
cun di scritur! E l’è cme fös adès.
Virgilio, cus a vöt, glie cunòs tüti,
e ‘m sun an po’gaºà insiem cun lur:
sul robi beli e mia dli robi brüti
t’inpari, stand insiem cun di scritur.
20
E ti, letur, cu’ inparat da Murtun?
T’al sé che mi ‘m piàs sul la vrità;
ta m’al dirè - gh’avréma l’ucasiun -
parchè ‘l letur l’ho mai, mi, dismengà.
21
<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

Canto V
Cara la me Francesca, lasl’a star!
Lancilotto, t’al sè, al gh’intra gnint,
e s’at vö che cun te mi parla ciar,
al tö discurs al m’ha mia tant cunvint.
Ma cus’eli sti menadi?: “Quand ém let
che Ginevra l’eva cücà an bel baºìn,
mi e Paolo - acsì Dante l’ha scrit -
as sém vardà - a sérum tant davsìn! -
e smort e palidìn a sem dventà,
po ad lèsar cal rumans em lasà lì,
e, da tüt quél che ti ta s’è cuntà,
na roba ancor püsè mi, sì, ho capì:
che certi robi - a sem mantvan, t’al sè -
e a nuàltar t’as la cunti propia mia,
certi robi li süced, sì, sul parchè
at i e vulevi ‘nca ti, vaca ‘d tö sia!
A t’al saévi ‘nca ti, cun n’om darent,
e l’era n’om, par ºunta, ch’at piaseva,
ch’l’è facil ch’a süceda n’incident;
e Paolo, intant che lü ‘l leseva,
ma cus a credat ti che lü ‘l pensés?:
“Che bela tenca la muiér ad me fradel!
Al me post cu’ a farésal n’om adès?:
in chi mument a rispond pü ‘l sarvel”.
22
Ma ti, Francesca, a gh’evat gnint da far?
A gh’evat mia, metém, da frigar ºò?
Al paviment da pulir e da lüstrar?
Da metr a post al bagn?, parchè, si no,
quand a fös rivà a casa tö marì,
s’l’és catà dal disurdan in dla cà,
as saria, mi pensi, anca rabì:
i e robi che - ‘s capìs - i è mia nuità.
Ma tö marì parchè l’et a spusà?
T’al saévi ch’l’era brüt, pìcul e sop,
sta’ mia cuntamla e dir: “I m’ha ubligà,
al ben al sarìa gnì, magari, dop”;
e vist ch’at piaseva mia, ma dim parchè
t’è mia gnì in ment, metéma, da scapar:
li doni, s’l’i völ mia, second me,
l’is fa, gh’è gnint da far, anca cupar;
o vulévat a star in mès ai siur,
e vivr in di castei vestida ben,
cun d’aturan an müc’ ad servitur,
a far po quél ch’a te in ment at vegn?
E ti, Paolo, parchè a parlat mia?
A t’hai taià la lingua cul curtlìn?
S’at parli mia ‘t gh’è poca cortesia,
e a me t’am pari propia ‘n papasìn.
24
T’at l’è gudida, però, na bela gnoca,
brüt büs de cül! - l’avria gudida anch mi -
ma che fortüna a certa gent agh toca!;
ma dim, almen: “A l’ho gudida, sì!”.
Dante, ad vuàtar dü, a lü ‘gh dispiàs,
e a séntar la Francesca an gran magun
a gh’è gnì, ma mi - al vent al tas -
a sun mia tant cumòs, e ‘m ciàm Murtun.
L’am par, la vostra, na telenovela,
- agh n’è pran tanti a la televisiun! -
però la vostra l’è propia mia tant bela,
e second me sì’ stà di gran cuiùn:
quand as fa certi robi ch’as pöl mia,
fali, s’at vö, però mia fat catar:
i còran - chì l’è mia sul gelosia -
pr’an marì l’è pran düra d’ingügnar!
Adès a vaghi parchè gh’è dl’atra gent,
e m’admandi s’l’ha ºà, lü, strulicà,
- Dante al schersa mia gnanca ‘n mument -
par castigar quei ch’a magna cme i sluà.
25

<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<
.JPG)
Canto VI
Sì, però, second me, t’è esagerà;
senti, Dante, va ben ch’i ha magnà trop,
ch’i ha bevì e i avrà anca rütlà,
però, a pensi mi, s’l’è trop l’è trop,
e a védar sti cristian csì cundanà,
e a saver che po i eva cupà nisün,
am sun dit: “Ma Dante al s’è sbaglià!”,
e sì ch’al gh’ha, al savém, dla cunisiun”.
Sì, l’è vera, magnar cume i gugiöi,
cun dla gent che par ºunta a mör ad fam,
- chì magna tüti, noni, pàdar, fiöi -
l’è mia cume magnar an ftìn ad salam
in sl’ura dla marenda, al post dal thé
- inparè dai mantvan, cari i me inglés! -
però, a vedii, Signur, tortürà acsì,
quand a magni am vegn an po’ ‘l cunplès
s’a magni an po’ föra dal normale;
vaca pütana, ‘t sè propia mia tant bun!,
e po sun mia pentì; pecà mortale?
e a me ‘m n’infrega gnint, e sun Murtun.
Però, pensand an poch a la tö vita,
po ho capì i gir di tö penser,
ho capì parchè ti ‘t la pensi acsita,
s’a sbagli scüsam, ma mi sun sincer.
26
L’è parchè quand ti i t’ha mandà via
- at séri giüst e i t’ha tratà cme ‘n can -
t’avrè pensà, a la sira, a véragh mia
in sla tàula gnanca ‘n grustìn ‘d pan,
ch’at gh’evi da girar dadsà e dadlà
a lèsar li puesii in cà di siur,
- che brüta vita, vita da disprà! -;
t’è guadagnà cal pan cun tant unur,
e second me l’è là in dua t’è vist
dla gent ch’l’era buna sul ‘d magnar,
- gh’a scumet che nisün là l’era trist,
gràs e rutond i pudea anch rutular -
e dla gent ch’a valeva propia gnint,
dla gent, ho capì, ch’i era sul bun
- l’è fedeltà par lur, e i par cunvint -
da far quél ch’agh dis al sö padrun.
E intant ch’a scrivi set cu’ a m’è gnì in ment?
- gh’ho mia prescia - in bàs am sun tucà,
quand sarò mort - però sarèt cuntent -?
vöi ch’a féma na magnada da sluà;
ch’agh sia da tüt: nèdar, farauni,
agnulìn, furmai, salam, parsüt,
vin, früta, nuºìn, sul robi buni,
da magnar da güst, ma, prima ‘d tüt,
27
l’infèran, par piaser, laséml a star,
e po, cun tüt cla fam ch’a t’è patì,
na gran magnada l’as gh’ha da perdunar,
e speri ch’at la pensi acsì ‘nca ti.
28

|

|
INFERNO - Canto III
Scritto da Gianni il 24/07/2007 16:56:04

Canto III
S’at vö saver chi è quei ch’as lamenta
-m’ha dit Virgilio - e siga acsita fort,
la tö curiosità a fagh cuntenta:
i è gent che mai i è stà nè vif nè mort.
S’a gh’era da ciapar na decisiun,
a par questu, as sa, gh’è da ris-ciàr,
lur i s’andava a lugar in dan cantun,
lasand a chi àtar quél ch’a gh’era ‘d far.
E po i è mai stà bun da meritar,
nè in ben nè in mal, dla cunsiderasiun:
l’è gent ch’as pöl mia, no, giüdicar,
parchè in dla vita lur i è stà nisün.
E alura am sun acort che sti danà
i cureva, tanti e nüd, dré na bandiera,
e da aºiöi e muscun i era becà,
e sangue e lagarmun cascava par tera.
E adès, caru letur, che dal me viàs
a sun turnà, e ‘t dirò, anca cuntent,
ascultam an puchtìn, se Dante ‘t piàs,
e s’a t’al lesi ‘t sè anca inteligent.
Pütost da star a di’ignavi in cunpagnia,
a preferisi, dabun, an bel balòs,
ch’l’abia masà, metém, par gelosia,
ch’l’abia negà sö pàdar in dan pós,
17
ch’l’abia ciavà a n’amich, sì, la muiér,
ch’l’abia rubà par esar püsè siur,
anca se far pecà l’è ‘n brüt master,
parchè t’ufendi, ti t’al sè, ‘l Signur.
E par dar al discurs na conclüsiun,
caru ‘l me Dante, mi sun tüt cun te,
e di’ignavi anch’incö, mi, n’invasiun,
vedi ch’agh n’è anca darent a me.
E vöt saver cum a farò cun lur?
Quand an cati ‘n qualdün a scapi via
- sul a pensàgh am senti ºà i südur -
i e vöi mia védar, e po ie masarìa.
18
Canto III
S’at vö saver chi è quei ch’as lamenta
-m’ha dit Virgilio - e siga acsita fort,
la tö curiosità a fagh cuntenta:
i è gent che mai i è stà nè vif nè mort.
S’a gh’era da ciapar na decisiun,
a par questu, as sa, gh’è da ris-ciàr,
lur i s’andava a lugar in dan cantun,
lasand a chi àtar quél ch’a gh’era ‘d far.
E po i è mai stà bun da meritar,
nè in ben nè in mal, dla cunsiderasiun:
l’è gent ch’as pöl mia, no, giüdicar,
parchè in dla vita lur i è stà nisün.
E alura am sun acort che sti danà
i cureva, tanti e nüd, dré na bandiera,
e da aºiöi e muscun i era becà,
e sangue e lagarmun cascava par tera.
E adès, caru letur, che dal me viàs
a sun turnà, e ‘t dirò, anca cuntent,
ascultam an puchtìn, se Dante ‘t piàs,
e s’a t’al lesi ‘t sè anca inteligent.
Pütost da star a di’ignavi in cunpagnia,
a preferisi, dabun, an bel balòs,
ch’l’abia masà, metém, par gelosia,
ch’l’abia negà sö pàdar in dan pós,
17
ch’l’abia ciavà a n’amich, sì, la muiér,
ch’l’abia rubà par esar püsè siur,
anca se far pecà l’è ‘n brüt master,
parchè t’ufendi, ti t’al sè, ‘l Signur.
E par dar al discurs na conclüsiun,
caru ‘l me Dante, mi sun tüt cun te,
e di’ignavi anch’incö, mi, n’invasiun,
vedi ch’agh n’è anca darent a me.
E vöt saver cum a farò cun lur?
Quand an cati ‘n qualdün a scapi via
- sul a pensàgh am senti ºà i südur -
i e vöi mia védar, e po ie masarìa.
18

|

|
INFERNO - Canto II
Scritto da Gianni il 24/07/2007 16:53:15

Canto II
A parte ‘l fat che second me ‘l Signur
l’ha fat - e ch’l’è giüst - dli diferensi,
che chì al m’ha piantà, caru letur,
e di atr inveci, e dli volti ‘gh pensi,
a gli ha purtà cun Lü in paradìs,
m’è gnì catar, t’al digh, na bela dona,
bela föra ‘d misüra, e mi, decìs:
“Ma ti t’am pari cume na Madona,
dim püra quél ch’at vö, mia végh paüra,
che in dal föch mi par te am bütarìa”;
e lé - la gh’eva na vus! - calma e sicüra:
“A vegni da là sü, da là dsurvia,
in du i m’ha dit: Parchè vet mia iütar
Dante, che, ‘l savéma, ‘l s’è insaplà,
ad par lü l’è mia bun, e ‘l vuria far,
Dante, ch’l’era ‘d te csì inamurà!”.
“Senti, Virgilio, dai, fam an piaser,
fa ‘n girtìn in sla tera par vardar
s’at cati Dante lungh an qual senter;
ti dagh na man si no l’è bun ‘d girar
cme ‘n stüpid, e acsì, sens’üsta;
i poeti, t’al sè, i è cme i pütin,
agh vuria, cun lur, an po’ la früsta,
e i è di ºügatlun, par me, puvrìn!
14
I vuria senpar far quél ch’i völ lur,
i è curius e i stima mia ‘l pericul,
e la va fnìr, dli volti, me letur,
ch’is fica in dan pastìs, e mia picul.
Però ‘t dirò - at fagh na cunfidensa -
e ti, a sun sicüra, at capirè,
- quél ch’a parla chì l’è l’esperiensa -
at dirò che nuatar doni - ti t’al sè -
as fa piaser che almen agh sia ‘n qualdün
ch’al sa scriva an rumans o na puesia,
che quand as ved al pröva dl’emusiun,
ch’as trata cun rispet e cortesia,
e mia ch’i pensa senpr e sul al let,
che li doni par lur sia dli gugéti,
e, ogni volta ch’it varda, propia as ved
ch’it tucaria luntera cül e teti,
e quand Dante ‘l m’ha vist al m’ha vardà,
- a seri ‘ncor pütleta e seri bela -
sübit lü ‘d me al s’è inamurà,
e par lü mi sun stada cme na stela,
e sta’ mia credar - gh’è dla brüta gent -
che fra Dante e me agh sia stà quèl;
s’i pensa acsì i è poch inteligent,
a lur gh’è ‘ndà da mal, par me, ‘l sarvel.
15
I poeti, al savém, i è pien ‘d difet,
i gh’ha testa ma i viv cume di mat,
anca s’i sbaglia lur i tira drit,
e po i è puntiglius in di sö fat.
I è urguglius, i s’arbasa mai a nisün,
gnanca s’l’è papa, re, o president,
e stagh luntan s’i gh’ha l’ispirasiun,
parchè i è tant catìf in chi mument.
Però lur i gh’ha ‘n bel che pochi i gh’ha:
i è bun, cun dli paroli, ad fat cuntent,
e ti t’al sè, letur, s’at i è scultà,
s’at i è scultà, vöi dir, cun cör e ment.
E adès, caru Virgilio, a turni in ciel,
e ricordat ad Dante là in dal mond,
mia dismengàt, si no ‘l gh’armét la pel,
e par iütal ti rangiat par tö cunt».
16

|

|
GIANFRANCO MORTONI - La Divina Cumedia
Scritto da Gianni il 24/07/2007 16:49:38
OPERE VIRTUALI DI GIANNI LATRONICO
GIANFRANCO MORTONI
La Divina Cumedia
traduzi-rifacimento
in dialetto mantovano
della Divina Commedia
di DANTE ALIGHIERI
---------------------

Mantova
2006
-----------------------------
E tu, figliuol, che per lo mortal pondo
ancor giù tornerai, apri la bocca,
e non asconder quel ch’io non ascondo.
DANTE, Par., XXVII, 64 - 66

L’Infèran
Canto I
Am sun catà an giuran in dan bosch,
ma ch’l’era scür, scür cume la not,
e ‘m ricordi ch’a gh’è mancà pran poch
ch’a gnés pü föra, letur; ma che spigòt!
Ch’a möra mi chì déntar? Propia no,
ho dit fra ‘d me, e tant ho strulicà
-al tribülar ch’ho fat at cuntarò-
che forsa ad dai e dai föra sun ‘ndà.
Chì sì ch’a sa sta ben - alura ho dit -
l’era matina prest e gh’era al sul,
e in sla colina, ch’am sun vist inpet,
s’és pudì, gh’avrìa spicà ‘n bel vul.
A gh’evi smania ‘d rivar là dsuravia,
e dentr ad me a seri tüt gaºà,
ma sun sens’ali e csì a vuli mia,
e a pé, pian pian, alura am sun invià.
Ma vöt saver, letur, cu’ a m’è sücès?
- t’interesa anca te, e ti t’al sè -
piasada in dal senter, propia in sal mès,
gh’era na lonza, ch’l’andava mia indré;
e po gh’era ‘n leun, ch’am fava paüra,
ma ho vist na lupa, càncar mond balòs,
che po la ‘m gneva incuntra; e mi, alura,
ho pensà, ma dabun: chì ‘m cagh adòs:
11
Ma Virgilio par fortüna lì ho catà
- ma che cunbinasiun, cme me mantvan! -
e sübit – gh’evi ‘d bisogn – mi l’ho pregà
ch’am fés la carità ad dam na man.
E lü, cume fösum amich, amich dabun,
e seriu, ch’al saéva quél ch’a dseva:
“spàsat la boca, caru 'l me Murtun,
cun chilé 's pasa mia“, e mi scultava.
“La lupa - al m’ha spiegà - l’è na gran troia,
l’è sgurda e l’è mai cuntenta ‘d gnint,
la völ senpar tüt quél ch’la gh’ha voia,
e, par spiegaram mei, lü, tüt cunvint:
sta bestia, parchè ti 't capisi al vul,
l’è cume quei ch’agh basta far cariera,
ch’il ciaparia magari anch’in dal cül,
e i canbia, cume ‘l vent, la sö bandiera;
o cume quei che, pür da dventar siur,
i cuparia anch sö pàdar o ‘n parent,
tüt par via dl’interès, caru letur,
e gninte par lur cunta ‘l sentiment».
E po Virgilio, ch’al gh’eva catà güst,
- l’avrà pensà: “l’è quasi ‘n me paesan” -
al m’ha dit e ‘l m’ha spiegà giüst giüst
che, s’a gh’a tgnévi a star e viv e san,
12
a gh’evi da ciapar n’àntar senter;
- cus a credévat, Murtun, che ‘l paradìs,
pr’andàragh, abastansa fös vuler? -
mi l’ascultavi, e stavi schìs a schìs.
“Adès ti ‘t vé cun me e scultam ben:
a set ti n’om ch’a sa cus l’è ‘l pecà?
L’Infèrn e ‘l Pürgatori trafsarém,
e ‘n qualdün atr in ciel at purtarà”.
13

|

|
| Calendario |
| Luglio 2007 |
| Lu |
Ma |
Me |
Gi |
Ve |
Sa |
Do |
| | | | | | | 1 |
| 2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
| 9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
| 16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
| 23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
| 30 |
31 |
|
|
|
|
|
Giu
|
|
Ago
|
|
| |